แม้ระบบโซลาร์เซลล์จะมีอายุการใช้งานยาวนานและต้องการการดูแลไม่มาก แต่เมื่อใช้งานไปหลายปี การตรวจเช็กระบบเป็นระยะยังเป็นเรื่องสำคัญ เพราะอุปกรณ์บางส่วนอาจเสื่อมสภาพ เกิดความเสียหาย หรือทำให้ประสิทธิภาพการผลิตไฟลดลงโดยที่เราไม่ทันสังเกต
การดูแลและบำรุงรักษาอย่างเหมาะสมช่วยให้ระบบทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดปัญหาการหยุดทำงาน และช่วยเพิ่มความปลอดภัยในระยะยาว
เริ่มจากสังเกตสภาพของแผงว่ามี รอยแตกร้าว กระจกเสียหาย สีผิดปกติ กรอบแผงชำรุด หรือความเสียหายอื่น ๆ หรือไม่ เพราะความเสียหายบางอย่างอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพและความปลอดภัยของระบบได้ หากพบความผิดปกติ ไม่ควรแกะหรือซ่อมแผงด้วยตัวเอง ควรให้ช่างผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบเพิ่มเติม
ฝุ่น ใบไม้ มูลนก หรือสิ่งสกปรกที่สะสมอยู่บนแผง สามารถบดบังแสงและส่งผลต่อการผลิตไฟได้ นอกจากความสะอาดของแผงแล้ว ควรสังเกตด้วยว่าเมื่อเวลาผ่านไป ต้นไม้รอบบ้านเติบโตจนเกิดเงาบังแผงหรือไม่ เพราะพื้นที่ที่เคยได้รับแสงเต็มที่ในช่วงติดตั้ง อาจมีสภาพแวดล้อมเปลี่ยนไปในภายหลัง
ระบบโซลาร์ต้องอยู่บนหลังคาเป็นเวลาหลายปี จึงควรสังเกตสภาพของ โครงยึด จุดติดตั้ง และบริเวณหลังคารอบ ๆ แผง หากพบส่วนที่ดูหลวม ผิดตำแหน่ง มีการกัดกร่อน หรือมีร่องรอยน้ำรั่วบริเวณหลังคา ควรให้ช่างเข้าตรวจสอบ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจลุกลามในระยะยาว
สายไฟและอุปกรณ์เชื่อมต่อต้องอยู่ในสภาพเรียบร้อย ไม่หลุด ไม่หย่อนจนสัมผัสพื้นผิวหลังคา และไม่มีร่องรอยความเสียหาย การตรวจระบบควรรวมถึงจุดเชื่อมต่อและระบบสายไฟด้วย ส่วนการเปิดตู้ไฟ ตรวจวัดระบบ หรือแก้ไขสายไฟ ควรให้ช่างหรือผู้เชี่ยวชาญด้านไฟฟ้าเป็นผู้ดำเนินการ เนื่องจากระบบโซลาร์มีความเสี่ยงด้านไฟฟ้า
อินเวอร์เตอร์เป็นอุปกรณ์สำคัญที่ทำหน้าที่แปลงไฟจากแผงโซลาร์ให้เป็นไฟที่สามารถนำมาใช้ภายในบ้านได้ และเป็นหนึ่งในอุปกรณ์ที่ควรให้ความสำคัญเมื่อระบบใช้งานมานาน
ควรสังเกตว่า
หากอินเวอร์เตอร์ตัดการทำงานหรือแจ้งเตือนซ้ำ ๆ ไม่ควรเพียงเปิด–ปิดระบบใหม่ แต่ควรหาสาเหตุของปัญหาอย่างถูกต้อง
อีกวิธีที่ช่วยบอกสุขภาพของระบบได้ดีคือ ดูข้อมูลการผลิตไฟย้อนหลัง หากระบบมีแอปหรือ Monitoring System ควรเปรียบเทียบปริมาณไฟที่ผลิตได้ในแต่ละเดือนหรือแต่ละปี หากพบว่าการผลิตลดลงผิดปกติ ทั้งที่สภาพอากาศและการใช้งานใกล้เคียงเดิม อาจเป็นสัญญาณว่าควรตรวจระบบเพิ่มเติม กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ แนะนำให้ติดตามประสิทธิภาพของระบบในระยะยาว เพราะช่วยค้นหาความผิดปกติและลดระยะเวลาที่ระบบทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
ไม่จำเป็นต้องรอให้ระบบมีปัญหาแล้วจึงตรวจ ควรมีการตรวจเช็กและบำรุงรักษาเป็นระยะตามคำแนะนำของผู้ผลิตและผู้ติดตั้ง โดยเฉพาะหลังเกิด พายุ ลมแรง เหตุการณ์ที่อาจสร้างความเสียหาย หรือเมื่อพบว่าปริมาณไฟที่ผลิตได้ลดลงผิดปกติ ควรตรวจสอบระบบเพิ่มเติม
ใช้โซลาร์มานาน อย่าดูแค่ว่ายังผลิตไฟได้หรือไม่ แต่ควรตรวจทั้งแผง ความสะอาด โครงยึดและหลังคา สายไฟ อินเวอร์เตอร์ รวมถึงปริมาณไฟที่ระบบผลิตได้ การตรวจเช็กและดูแลระบบอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้โซลาร์ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และช่วยลดค่าไฟได้อย่างคุ้มค่าในระยะยาว
